Wanneer je een toespraak houdt, een presentatie geeft of op elk ander moment een voorbereide tekst uitspreekt, hou dan ook eens rekening met interpunctie. Het is met punten en komma’s dat veel sprekers de mist ingaan.
Ervaren sprekers staan er om bekend dat ze het normale spreektempo van zo’n 150 woorden per minuut verdubbelen. Maar hoe komt het dat deze sprekers dan toch te volgen zijn? Het geheim zit ‘m in de interpunctie: punten, komma’s en ook witregels.
Het lijkt een simpele vraag. Voor de groep natuurlijk! Op een plek waar jij iedereen ziet, en waar iedereen jou kan zien. En toch merk ik dat veel sprekers zichtbaar worstelen met wat de ideale plek is om te staan tijdens een toespraak of presentatie.
Wouter Bos en de Amerikaanse presidentskandidaat John Kerry weten het al: draaien zou niet mogen. Ook Job Cohen kreeg in deze campagne het verwijt te draaien. Maar mag je dan echt niet veranderen van mening? Natuurlijk wel!
Als je echter niet goed uitlegt waarom, dan komt jouw verandering van standpunt al snel over als opportunisme. En wie met alle winden meewaait, verliest geloofwaardigheid. Dán overtuig je natuurlijk niemand!
Door nader te kijken naar non-verbale communicatie, zie je dingen die je anders niet ziet. Dingen die de lijsttrekkers zelf liever verborgen houden: onzekerheden en intenties. Daarom de vraag: hoe gedragen de lijsttrekkers zich non-verbaal? En wat is er veranderd ten opzichte van eerdere debatten?
Opvallend: eindelijk was er beweging te zien in dat voorhoofd van Geert Wilders, een teken van emotie! Hij trok zijn spieren op tussen zijn wenkbrauwen. Dat staat voor oprechte verontwaardiging; iets echt menen.
Anders dan voorheen: er was meer passie te zien in zijn ogen. Ze stonden wijder open, een teken van hoge concentratie om een probleem te willen oplossen.
Plus: hij articuleerde duidelijk en plaatste zijn handen rustig op het katheder.
Het NOS lijsttrekkersdebat werd neergezet als een strijd om de zwevende kiezer. Maar feitelijk was het voor de lijsttrekkers minstens zo belangrijk dit debat aan te grijpen om hun eigen achterban naar de stembus te krijgen. Om de kiezer het gevoel te geven dat elke stem telt. En dat de kiezer daadwerkelijke invloed heeft op de toekomst van het land.
Wat dat betreft deed Job Cohen goede zaken tijdens het NOS lijsttrekkersdebat. Hij benadrukte het belang van deze verkiezingen door te waarschuwen voor een mogelijke tweedeling van de samenleving. Deze verkiezingen, zo sprak hij, gaan over “de richting van het land”. En wil de kiezer een progressieve coalitie, dan is het volgens Cohen cruciaal dat de PvdA de grootste partij wordt. Daarmee spoorde hij niet alleen zijn eigen achterban aan om beslist naar de stembus te gaan, maar zou hij ook wel eens twijfelende kiezers het argument gegeven kunnen hebben om in het stemhokje uiteindelijk toch voor zijn partij te kiezen.
In meerdere opzichten lijkt Job Cohen als debater de tegenpool van Mark Rutte. Regelmatig struikelt de PvdA-leider over zijn woorden, meerdere malen had hij geen goed antwoord paraat en tot overmaat van ramp leek hij ook nog eens te draaien tijdens de verkiezingsdebatten. Tijdens de eerste verkiezingsdebatten werd pijnlijk duidelijk dat Cohen de dynamiek van verkiezingsdebatten onvoldoende beheerst.
Mark Rutte toont zich in de aanloop naar de verkiezingen de beste debater. Als koploper in de peilingen wordt hij veelvuldig aangepakt door de andere lijsttrekkers, maar schijnbaar moeiteloos weet hij elke aanval inhoudelijk en beknopt te pareren. Ook zijn eigen boodschap brengt hij overtuigend over het voetlicht tijdens de debatten.
Behoedzaam meden de lijsttrekkers elk onnodig risico in het EénVandaag-debat, zo analyseren de debatexperts van Debatrix. In vergelijking met eerdere verkiezingsdebatten werd er weinig aangevallen. Inhoudelijk draaide het debat uit op een herhaling van zetten, waarbij de lijsttrekkers vooral inmiddels bekende soundbites aanhaalden. Met de voorsprong die de VVD nu heeft zal vooral Mark Rutte daar blij mee zijn.
Het was daarbij vooral opvallend met hoe weinig pathos (bezieling) de lijsttrekkers hun punten brachten. Zelden deden ze een poging de kiezer te doordringen van het belang van deze verkiezingen. Zelden brachten ze hun argumentatie met gevoel en illustreerden ze deze met aansprekende voorbeelden of anekdotes. En zelden zal de kiezer echt in beroering zijn gebracht door de bijdrage van de lijsttrekkers.
Opeens was daar gisteravond iets nieuws: het Grote Verkiezingsgala van BNN. Wekenlang heeft Nederland aan de buis gekluisterd kunnen zitten om de verkiezingen intensief te volgen. Daarin zijn we overspoeld met debatten, tafeldiscussies, politieke talkshows en meer fraais. We zagen Paul Witteman terugkeren met Het Lagerhuis en er zijn heuse hyves- en twitterdebatten geweest. Een paar voorlopige conclusies: het premiersdebat van Frits Wester was een chaos; het Carrédebat was veel beter in elkaar gezet en debatten via Twitter werken niet. Maar zoiets als het Verkiezingsgala was er nog niet. Hopelijk blijft het gala op de verkiezingskalender staan.
In de Nederlandse verkiezingsdebatten tot nu toe hebben we ze nog nauwelijks voorbij zien komen: die ene zin die meer zegt dan een heel boek en waarover iedereen het de volgende dag heeft. De oneliner. De kracht van een goede oneliner is dat hij onbegrensde impact heeft. Hij kan de koers van de campagne veranderen. Hieronder een aantal van de beste onliners die zijn gebruikt tijdens verkiezingsdebatten.
Om aan te tonen dat hij – Dan Quayle, vice-presidentskandidaat van George Bush – wél voldoende ervaring had, vergelijk hij zichzelf met de geliefde president John F. Kennedy. Zijn tegenstander was Lloyd Bentsen die in een collega Afgevaardigde was van Kennedy in het Congres. Bentsen pareerde de aanval op legendarische wijze. Het publiek dat de opdracht had stil te zijn tijdens het debat, brak uit in applaus.
Volgens veel insiders was het antwoord van Bentsen niet spontaan. Quayle trok regelmatig in speeches tijdens evenementen van de campagne de vergelijking met Kennedy. Bush en Quayle wonnen overigens de verkiezingen met gemak maar toch blijft deze oneliner van Bentsen legendarisch!
Loading ...